چطور اسکار یا جای بخیه بعد از جراحی پلک را از بین ببریم؟

جراحی پلک یا بلفاروپلاستی معمولاً با برش‌های ظریف انجام می‌شود اما طبیعی است که پس از عمل جای بخیه یا اسکار ذهن بیمار را درگیر کند. خوشبختانه در بیشتر افراد این جای بخیه دائمی نیست و با مراقبت درست و روش‌های درمانی مناسب می‌توان آن را تا حد زیادی محو کرد. در ادامه مؤثرترین راه‌های کاهش یا از بین بردن این عارضه را بررسی می‌کنیم:

چرا بعد از جراحی پلک اسکار ایجاد می‌شود؟

برش جراحی حتی اگر بسیار ظریف باشد بخشی از پوست را درگیر می‌کند
واکنش طبیعی بدن به ترمیم زخم
تفاوت فردی در نوع پوست و سرعت ترمیم
محل بخیه (پلک بالا معمولاً اسکار کمتری به‌جا می‌گذارد)

روش‌های خانگی مؤثر (با تأیید پزشک)

ماساژ ملایم پلک برای افزایش گردش خون
استفاده از ژل آلوئه‌ورا جهت کاهش التهاب
روغن ویتامین E برای نرم شدن پوست
کمپرس گرم فقط پس از ترمیم اولیه زخم

درمان‌های دارویی برای کاهش رد بخیه

کرم‌ها و پمادهای ترمیم‌کننده تخصصی
ژل یا ورق‌های سیلیکونی برای صاف‌تر شدن اسکار
محصولات حاوی ویتامین C و آنتی‌اکسیدان‌ها

روش‌های پزشکی پیشرفته در صورت باقی ماندن جای زخم

لیزر درمانی برای کم‌رنگ شدن جای بخیه
میکرونیدلینگ جهت تحریک بازسازی پوست
تزریق کورتون در اسکارهای برجسته یا سفت
جراحی ترمیم در موارد خاص و شدید

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر پس از چند ماه جای زخم واضح باقی مانده باشد
قرمزی، درد یا برجستگی غیرطبیعی ایجاد شود
تغییر رنگ شدید یا ضخیم شدن پوست پلک مشاهده گردد

شدت و میزان باقی‌ماندن این عارضه بعد از جراحی پلک در همه افراد یکسان نیست. برخی افراد پس از مدتی تقریباً هیچ اثری از بخیه نمی‌بینند در حالی که در بعضی دیگر جای زخم واضح‌تر باقی می‌ماند. این تفاوت به عوامل متعددی بستگی دارد که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم.

نوع جراحی پلک و محل برش
در جراحی پلک بالا معمولاً برش‌ها داخل چین طبیعی پلک ایجاد می‌شوند و به همین دلیل جای بخیه کمتر به چشم می‌آید در حالی که در جراحی پلک پایین به‌ویژه زمانی که از روش پوستی استفاده می‌شود احتمال دیده شدن اسکار بیشتر است و به‌طور کلی هرچه برش‌ها ظریف‌تر و در محل طبیعی‌تری ایجاد شوند میزان باقی ماندن رد بخیه در نتیجه نهایی کمتر خواهد بود.

مهارت و تجربه جراح
دقت جراح در انتخاب محل برش، نوع بخیه و نحوه بستن زخم نقش بسیار مهمی در کاهش جای اسکار دارد، به‌طوری‌که استفاده از بخیه‌های ظریف و به‌کارگیری تکنیک صحیح می‌تواند احتمال باقی ماندن اسکار برجسته را به حداقل برساند. جراح باتجربه با شناخت خطوط طبیعی پوست، برش را در مسیری ایجاد می‌کند که پس از ترمیم، کمترین اثر قابل مشاهده باقی بماند.
اگر قصد انجام جراحی پلک در یزد دکتر فرشته گلشن با به‌کارگیری تکنیک‌های دقیق و کم‌تهاجمی کمترین عارضه و حداقل رد بخیه را برای شما فراهم می‌کند.

نوع پوست و عوامل ژنتیکی
عوامل ژنتیکی می‌توانند باعث ایجاد اسکارهای برجسته شوند و در پوست‌های تیره‌تر احتمال تیره شدن جای زخم بیشتر است. همچنین تفاوت در سرعت ترمیم پوست باعث می‌شود روند بهبود و ظاهر نهایی اسکار در افراد مختلف یکسان نباشد.

عفونت و التهاب محل بخیه
حتی عفونت‌های خفیف می‌توانند باعث ضخیم‌تر شدن جای زخم شوند و بروز علائمی مانند قرمزی، درد یا ترشح غیرطبیعی هشداردهنده است. تشخیص و درمان به‌موقع عفونت نقش مهمی در جلوگیری از باقی ماندن رد بخیه شدید دارد.

سن و وضعیت عمومی بدن
در سنین پایین‌تر ترمیم پوست سریع‌تر انجام می‌شود اما عواملی مانند کمبود ویتامین کم‌خوابی و وجود بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند روند بهبود را کند کنند و سیگار کشیدن نیز با کاهش خون‌رسانی یکی از عوامل مؤثر در تشدید اسکار محسوب می‌شود.

رعایت مراقبت‌های صحیح پس از جراحی پلک نقش کلیدی در محو شدن جای بخیه و جلوگیری از باقی ماندن رد بخیه دارد. حتی بهترین جراحی‌ها هم بدون مراقبت مناسب ممکن است با جای بخیه مشخص همراه شوند.

تمیز نگه داشتن محل بخیه

شست‌وشوی پلک فقط طبق دستور پزشک انجام شود
از تماس دست‌های آلوده با بخیه‌ها خودداری کنید
تمیزی محل جراحی، خطر عفونت و اسکار برجسته را کاهش می‌دهد

استفاده منظم از پمادها و کرم‌های تجویزی

پمادهای آنتی‌بیوتیک از عفونت جلوگیری می‌کنند
کرم‌های ترمیم‌کننده به بهبود سریع‌تر پوست کمک می‌کنند
مصرف خودسرانه یا قطع زودهنگام داروها توصیه نمی‌شود

پرهیز از دستکاری بخیه‌ها

از خاراندن، کندن پوسته‌ها و فشار دادن محل بخیه جداً خودداری کنید
دستکاری زخم روند ترمیم را مختل کرده و اسکار را تشدید می‌کند
صبوری در این مرحله نقش بسیار مهمی دارد

محافظت از پلک در برابر نور خورشید

نور مستقیم خورشید می‌تواند باعث تیره شدن جای بخیه شود
استفاده از عینک آفتابی در فضای باز ضروری است
ضدآفتاب فقط با تأیید پزشک و پس از ترمیم اولیه استفاده شود

رعایت زمان مناسب کشیدن بخیه‌ها

کشیدن زودهنگام یا دیرهنگام بخیه‌ها می‌تواند اسکار ایجاد کند
زمان دقیق کشیدن بخیه باید توسط پزشک تعیین شود
مراجعه منظم برای ویزیت‌های بعد از عمل اهمیت زیادی دارد

استراحت کافی و وضعیت صحیح خواب

خواب کافی به ترمیم بهتر پوست کمک می‌کند
در روزهای اول سر بالاتر از بدن قرار گیرد
از خوابیدن به پهلو یا روی صورت پرهیز شود

تغذیه مناسب و سبک زندگی سالم

مصرف پروتئین، ویتامین C و روی به بازسازی پوست کمک می‌کند
نوشیدن آب کافی روند ترمیم را تسریع می‌کند
سیگار و الکل احتمال باقی ماندن رد بخیه را افزایش می‌دهند

شروع ماساژ یا درمان تکمیلی در زمان مناسب

ماساژ پلک فقط پس از اجازه پزشک انجام شود
استفاده از ژل‌های سیلیکونی در صورت تجویز مؤثر است
اقدام زودهنگام بدون نظر پزشک می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد

مدت زمان محو شدن کامل این عارضه بعد از بلفاروپلاستی یک فرآیند تدریجی و زمان‌بر است و نباید انتظار داشت که جای بخیه در مدت کوتاهی به‌طور کامل ناپدید شود. در اغلب افراد در هفته‌های ابتدایی پس از جراحی محل بخیه به‌صورت قرمزی، التهاب یا برجستگی خفیف دیده می‌شود که این حالت کاملاً طبیعی است و بخشی از روند ترمیم پوست محسوب می‌شود.

معمولاً طی ۳ تا ۶ هفته اول قرمزی و تورم اولیه کاهش پیدا می‌کند و جای بخیه وارد مرحله ترمیم عمقی می‌شود. در این بازه بافت پوست به‌تدریج بازسازی می‌شود اما همچنان ممکن است خط بخیه قابل مشاهده باشد. پس از گذشت حدود ۳ ماه اسکار وارد مرحله بلوغ می‌شود و در اکثر افراد رنگ آن روشن‌تر شده و با بافت طبیعی پوست هماهنگ‌تر می‌شود.

در بسیاری از موارد محو شدن قابل توجه جای زخم بین ۶ تا ۱۲ ماه زمان می‌برد. در این مدت بدن به‌طور طبیعی کلاژن‌سازی را تنظیم کرده و ظاهر اسکار نرم‌تر، صاف‌تر و کم‌رنگ‌تر می‌شود. برای برخی افراد به‌ویژه کسانی که پوست حساس یا زمینه ژنتیکی اسکار دارند این روند ممکن است تا 18 ماه نیز ادامه داشته باشد.

نکته بسیار مهم این است که رعایت مراقبت‌های بعد از جراحی نقش مستقیمی در سرعت و کیفیت محو شدن جای زخم دارد. در نهایت باید بدانید که در اكثر جراحی‌های پلک اگر عمل توسط جراح ماهر انجام شود و مراقبت‌ها به‌درستی رعایت شود جای زخم نهایی آن‌قدر ظریف است که به‌سختی قابل تشخیص خواهد بود.