آیا افتادگی یک‌طرفه پلک با جراحی اصلاح می‌شود؟

افتادگی یک‌طرفه پلک زمانی رخ می‌دهد که یکی از پلک‌ها بیشتر از حد طبیعی پایین بیاید و بخشی از مردمک چشم را بپوشاند. این وضعیت می‌تواند مادرزادی باشد یا در طول زندگی ایجاد شود. این وضعیت علاوه بر تأثیر ظاهری می‌تواند میدان دید را محدود کند به‌خصوص زمانی که پلک بخش بالایی مردمک را پوشانده باشد.
در بیشتر موارد جراحی مؤثرترین و دقیق‌ترین روش برای اصلاح این عارضه است اما نوع جراحی براساس علت افتادگی و وضعیت عضله پلک انتخاب می‌شود. در مواردی که عضله لواتور هنوز قدرت مناسبی دارد ترمیم و کوتاه کردن آن روش اصلی محسوب می‌شود. این کار باعث می‌شود پلک بالا کشیده شود و به سطح طبیعی برسد. در شرایطی که عضله به‌شدت ضعیف یا غیرفعال باشد از روش ساسپِنشن با استفاده از بافت پیشانی استفاده می‌شود. در این شیوه پلک با کمک عضلات پیشانی حرکت می‌کند و به فرد اجازه می‌دهد پلک را بالا ببرد.
اگر افتادگی یک‌طرفه به دلیل سن و شل شدن بافت‌ها ایجاد شده باشد معمولاً جراحی‌های ظریف‌تری نیاز است که تنها بخش آسیب‌دیده اصلاح می‌شود. در موارد ناشی از بیماری‌های عصبی جراحی معمولاً زمانی انجام می‌شود که وضعیت عصبی ثابت باشد. نکته مهم این است که جراحی می‌تواند تقارن بسیار خوبی ایجاد کند اما در برخی بیماران درصدی تفاوت جزئی طبیعی است و پزشک آن را قبل از عمل توضیح می‌دهد. میزان موفقیت جراحی این عارضه بسیار بالا است و در صورت انتخاب روش مناسب توسط جراح نتیجه طولانی‌مدت و پایدار خواهد بود. اگر قصد انجام جراحی پلک در یزد را دارید می‌توانید به دکتر فرشته گلشن مراجعه کنید و از خدمات حرفه‌ای ایشان بهره‌مند شوید.

این عارضه می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و شناخت علت اصلی نقش مهمی در انتخاب روش درمان و تصمیم‌گیری برای جراحی دارد. در ادامه علل بروز این عارضه را بررسی می‌کنیم:
ضعف یا اختلال مادرزادی عضله لواتور: در برخی نوزادان عضله مسئول بالا بردن پلک به‌طور کامل تشکیل نمی‌شود و از همان ابتدا باعث افتادگی می‌شود.
افزایش سن و شل شدن تدریجی عضله: با بالا رفتن سن بافت‌ها شل می‌شوند و گاهی این روند در یک سمت شدیدتر است و افتادگی ایجاد می‌کند.
آسیب یا ضربه مستقیم به چشم یا پلک: تصادف، ضربه ورزشی یا برخورد جسم خارجی ممکن است عضله یا تاندون لواتور را ضعیف کند و باعث افتادگی یک‌طرفه شود.
جراحی‌های قبلی مانند آب مروارید: گاهی دستکاری پلک در عمل‌هایی مثل آب مروارید باعث کشیدگی عضله و افتادگی در چشم عمل‌شده می‌شود.
مشکلات عصبی: بیماری‌هایی مانند میاستنی گراویس یا آسیب عصب سوم می‌توانند عملکرد عضله را مختل کرده و افتادگی ناگهانی ایجاد کنند.
استفاده طولانی‌مدت از لنز سخت: فشار هنگام خارج کردن لنزهای سخت می‌تواند به مرور موجب کشیدگی عضله در یک سمت شود.
التهاب‌ها یا توده‌های پشت چشم: وجود تومور، التهاب یا عفونت می‌تواند روی عضله یا عصب تأثیر بگذارد و افتادگی ایجاد کند.
فلج بل: در برخی افراد فلج موقت صورت منجر به ضعف عضلات اطراف چشم و افتادگی یک‌طرفه می‌شود.
وجود توده یا کیست روی پلک: سنگینی توده یا کیست می‌تواند وزن پلک را زیاد کرده و آن را به سمت پایین بکشد.
تفاوت طبیعی ساختاری: در برخی افراد ساختار پلک‌ها از ابتدا متفاوت است و با گذشت زمان اختلاف بیشتر دیده می‌شود.

انتخاب نوع جراحی برای اصلاح این عارضه کاملاً وابسته به علت اصلی و میزان عملکرد عضله لواتور است و هر روش برای یک گروه خاص از بیماران مناسب‌تر است. انواع جراحی‌های رایج برای اصلاح این عارضه عبارتند از:

جراحی تقویت و کوتاه‌کردن عضله لواتور

این روش شایع‌ترین و استانداردترین جراحی افتادگی پلک است. در آن عضله لواتور که وظیفه بالا بردن پلک را دارد تقویت، سفت یا کوتاه می‌شود تا پلک به موقعیت طبیعی بازگردد. این جراحی برای بیمارانی مناسب است که عضله هنوز قدرت خوبی دارد. نتیجه آن معمولاً طبیعی و بسیار دقیق است و تقارن چشم‌ها را بهبود می‌بخشد.

جراحی ساسپنشِن پیشانی یا اتصال پلک به عضله پیشانی

اگر عضله لواتور بسیار ضعیف یا تقریباً بی‌اثر باشد از این روش استفاده می‌شود. در این شیوه پلک به عضله پیشانی متصل می‌شود تا حرکت پلک از طریق عضله پیشانی انجام شود. این روش در کودکان با ضعف شدید مادرزادی عضله و همچنین بزرگسالان با بیماری‌های عصبی به‌کار می‌رود. فرد پس از جراحی می‌تواند با بالا بردن پیشانی پلک را کنترل کند.

جراحی از پشت پلک (روش ترانس‌کانژنکتیوال)

در موارد خفیف تا متوسط یا زمانی که بخواهیم جای برش روی پوست به حداقل برسد جراحی از پشت پلک انجام می‌شود. در این روش جراح تاندون لواتور را از داخل پلک اصلاح می‌کند. این روش ظاهر طبیعی‌تری ایجاد می‌کند و دوران نقاهت کوتاه‌تری دارد.

جراحی اصلاح تاندون لواتور (اپونوروز لواتور)

در بیماران بزرگسال معمولاً مشکل اصلی شل‌شدن اپونوروز یا تاندون عضله لواتور است. در این روش جراح تاندون را سر جای اصلی‌اش متصل و محکم می‌کند. این جراحی برای افتادگی ناشی از سن، جراحی‌های قبلی یا استفاده طولانی‌مدت از لنزهای سخت بسیار مؤثر است.

جراحی اصلاحی پس از جراحی‌های ناموفق قبلی

گاهی بیمار قبلاً جراحی ناموفق داشته یا پلک دچار عدم تقارن شده است. در این شرایط جراحی ترمیمی انجام می‌شود که شامل تنظیم مجدد عضله، اصلاح ارتفاع پلک یا ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده است. این جراحی دقت بالایی نیاز دارد و برای هر بیمار متفاوت طراحی می‌شود.

جراحی همراه با برداشتن پوست اضافه پلک

در مواردی که افتادگی یک‌طرفه با شل‌شدن پوست پلک همراه باشد ممکن است لواتور اصلاح‌شود و هم‌زمان پوست اضافه نیز برداشته‌شود. این ترکیب باعث بهبود عملکرد و زیبایی پلک می‌شود و نتیجه‌ای طبیعی ایجاد می‌کند. این روش برای سالمندان بسیار کاربرد دارد.

استفاده از بخیه‌های قابل تنظیم

در برخی بیماران جراح از بخیه‌های قابل تنظیم استفاده می‌کند تا طی چند روز بعد از عمل ارتفاع پلک دقیق‌تر تنظیم شود. این روش برای زمانی مناسب است که تقارن اهمیت زیادی داشته باشد یا ارتفاع پلک قبل از کاهش تورم نیاز به اصلاح داشته باشد.

رعایت مراقبت‌های صحیح بعد از جراحی نقش زیادی در کاهش تورم، بهبود سریع‌تر و رسیدن به نتیجه دقیق و طبیعی پلک دارد. مراقبت‌های بعد از این جراحی شامل موارد زیر است:

استفاده از کمپرس سرد

در ۴۸ ساعت اول گذاشتن کمپرس سرد روی پلک به کاهش تورم و کبودی کمک می‌کند. بهتر است کمپرس هر بار حدود ۱۰ دقیقه استفاده شود.

تمیز نگه‌داشتن محل برش

ناحیه پلک باید روزانه با گاز استریل و محلول مناسب تمیز شود تا از عفونت جلوگیری شود. بیمار نباید چشم را مالش دهد.

مصرف قطره و پماد تجویز شده

پزشک معمولاً قطره آنتی‌بیوتیک و اشک مصنوعی تجویز می‌کند. استفاده منظم از این داروها برای پیشگیری از التهاب و خشکی ضروری است.

پرهیز از فعالیت‌های سنگین

تا دو هفته پس از جراحی نباید ورزش سنگین، شنا یا فعالیت‌هایی که باعث فشار به چشم می‌شود انجام شود. خم شدن زیاد نیز بهتر است محدود شود.

اجتناب از آرایش چشم

تا زمان ترمیم کامل استفاده از لوازم آرایشی چشم ممنوع است. این کار خطر التهاب و عفونت را افزایش می‌دهد.

مدیریت خشکی و احساس جسم خارجی

در روزهای اول ممکن است پلک کمی خشک یا سفت به‌نظر برسد. این حالت طبیعی است و معمولاً با استفاده از قطره اشک مصنوعی بهتر می‌شود.

پیگیری با پزشک

ویزیت‌های بعد از عمل برای بررسی ارتفاع پلک و بهبود زخم بسیار مهم است. اگر نیاز به تنظیم جزئی وجود داشته باشد معمولاً در هفته‌های اول تشخیص داده می‌شود.

افتادگی یک‌طرفه پلک یکی از مشکلات شایع چشمی است که می‌تواند به علت‌های مختلف ایجاد شود و ظاهر و دید فرد را تحت‌تأثیر قرار دهد. جراحی مؤثرترین روش درمان برای بازگرداندن تقارن و بهبود عملکرد پلک است و بسته به علت اصلی روش مناسب انتخاب می‌شود. بیشتر بیماران پس از جراحی نتیجه‌ای طبیعی و ماندگار دریافت می‌کنند. آگاهی از روند درمان و انتخاب پزشک متخصص مهم‌ترین عوامل برای دستیابی به نتیجه مطلوب هستند.
برای بیماران مبتلا به افتادگی یک‌طرفه پلک تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد زیرا بر انتخاب روش مناسب جراحی تأثیر می‌گذارد. در کلینیک دکتر فرشته گلشن چشم پزشک در یزد بررسی کامل عملکرد عضلات پلک، ارزیابی میدان دید و معاینه تخصصی توسط چشم‌پزشک انجام می‌شود. روش‌های درمانی مانند جراحی افتادگی پلک، اصلاح عدم تقارن، درمان عوارض پس از جراحی‌های قبلی و مراقبت‌های پس از عمل با دقت بالا ارائه می‌شود. برای تعیین وقت یا دریافت مشاوره می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت یا شماره تماس 03537250077 اقدام نمایید.


منابع
clevelandclinic.org
mayoclinic.org